BÀI 243 – A giao: công dụng bổ máu, an thai của da lừa

A Giao gọi cao hay keo da lừa, A tỉnh giao, Trần a giao. Được nấu từ da lừa đen với nước giếng A Tỉnh để cô lại thành cao (keo). Vị thuốc này đã được sử dụng từ lâu đời trong Y học cổ truyền như một loại thuốc bổ máu, làm mát, an thai, trị các chứng nóng khạc ra máu, ói ra máu, phụ nữ thai sản bị rong huyết. A giao có công dụng gì khác, cùng tìm hiểu trong bài viết sau.

Mô tả dược liệu

A giao có tên khoa học là Colla asini, tiếng anh là Ejiao. Con Lừa (Equus asinus L.), thuộc họ Ngựa ( Equidae).

A giao được nấu từ da con Lừa
A giao được nấu từ da con Lừa

Nguyên liệu nấu A giao

Da Lừa được lấy vào cuối mùa thu và mùa đông (từ sau vụ thu hoạch cho đến đầu tháng ba). Da được tuyển chọn từ da của những con lừa đen được nuôi dưỡng tốt.

Do việc nuôi lừa đen khá ít, một lượng lớn A giao giả cũng được sản xuất từ la, ngựa, lạc đà, lợn, và đôi khi thậm chí từ giày dép cũ. Những loại này được thêm phụ gia và mùi để giống như A giao thật.

Chế biến

Trước kia theo quan niệm của người Trung Quốc thì muốn chế A giao chất lượng tốt bên cạnh chọn loại da của con lừa đen thì cần phải dùng nước từ giếng A Tỉnh. A Tỉnh, nay ở 30 dặm về phía Đông – Bắc huyện Dương Cốc, phủ Đoài Châu tỉnh Sơn Đông (huyện Đông A xưa) có một cái giếng thường được đóng kín và niêm phong, và chỉ được mở khi nước được sử dụng để chuẩn bị cho A giao cho triều đình của hoàng đế.

Cách chế A giao: lấy da lừa ngâm nước 2 – 3 ngày cho mềm. Lấy ra cạo sạch lông, cắt thành từng miếng nhỏ. Rửa sạch lần nữa, cho vào nồi đổ ngập nước đun 3 ngày 3 đêm. Lấy nước ra, thay nước mới, làm như vậy 5 – 6 lần để lấy hết chất keo của da lừa. Lọc qua rây, thêm vào nước lọc một ít phèn chua, khuấy đều, chờ vài giờ, các tạp chất lắng xuống. Gạn lấy lớp trong ở trên và cô đặc, 2 giờ trước khi lấy ra, thêm đường và rượu (cứ 600 kg da lừa thêm 4 lít rượu và 9 kg đường) và nửa giờ trước khi lấy ra lại thêm dầu đậu tương cho đỡ dính. 

Nấu A giao
Nấu A giao

Sau đó đổ ra, để nguội, cắt thành từng miếng dài 10 cm, rộng 4 – 5 cm, dày 0,8 – 1,6 cm.

Thường A giao màu nâu đen, bóng, nhẵn và cứng. Khi trời nóng thì mềm, dẻo, trời khô thì dòn, dễ vỡ, trời ẩm thì hơi mềm.

A giao được chế biến như món ăn
A giao được chế biến như món ăn

Bào chế

  • Chế với bột vỏ sò: cho chừng 1 kg vỏ sò vào chảo, rang cho nóng cho a giao thái nhỏ vào. Rang thêm cho đến khi a giao nở giòn thì lấy ra rây bỏ vỏ sò đi. A giao chế như vậy sẽ bớt độ dính. Mùi thơm hơn.
  • Chế bồ hoàng: cho bồ hoàng vào chảo rang nóng rồi cho A giao thái nhỏ vào. Tiếp tục rang cho đến khi A giao nở thì rây bỏ bồ hoàng. Lấy A giao mà dùng.

Thành phần hoá học

Vì là có nguồn gốc từ động vật nên A giao có rất nhiều Amino acid. Bao gồm: Aspartic Acid, Threonine, Serine, Glutamic Acid, Glycine, Alanine, Valine, Methionine, Isoleucine, Leucine, Tyronine, Phenylalanine, Lysine, Cysteine, Histidine, Arginine, Proline, Tryptophane, Hydroxyproline, NH3

Tác dụng dược lý

  • Là một loại thuốc nổi tiếng của Trung Quốc. A giao đã được sử dụng để điều trị thiếu hụt tạo máu trong hơn 2000 năm. Hiệu quả của nó đã được chứng minh trong các bệnh máu khác nhau bao gồm thiếu máu thiếu sắt, thiếu máu bất sản và giảm tiểu cầu. Các nghiên cứu lâm sàng cũng cho thấy nó có thể làm tăng số lượng tế bào máu và giảm chảy máu do đe dọa sảy thai.
  • A giao có thể cải thiện đáng kể tình trạng thiếu máu khoảng 60% phụ nữ mang thai – thalassemia mà không ảnh hưởng đến chuyển hóa sắt. Và có thể làm tăng huyết sắc tố ở người trưởng thành và làm giảm huyết sắc tố của thai nhi.
  • A giao bảo vệ đáng kể chống suy giảm chức năng phổi và thay đổi bệnh lý ở chuột thực nghiệm. Tình trạng viêm đã được cải thiện bằng cách điều chỉnh các quá trình trao đổi chất bị xáo trộn gây ra bởi bụi siêu mịn, trong 11 tuần.
  • A giao có công dụng kháng khuẩn và ngăn chặn sự xâm nhập của Salmonella typhimurium trong ống nghiệm và trên sinh vật.
  • A giao ngăn chặn sự gia tăng độ nhớt của máu trong shock, cải thiện vi tuần hoàn. Nó cũng phục hồi và ổn định huyết áp khá nhanh. Đây là nghiên cứu thực nghiệm trên chó.

Công dụng, liều dùng

Công dụng A giao

Theo Y học cổ truyền, A giao có vị ngọt, bổ vào phế can thận. Có tác dụng bổ máu, làm mát, cầm máu, an thai, bổ phổi.

Dùng chữa mệt nhọc sinh ho, ho ra máu, nôn ra máu, ra máu cam, tiêu ra máu, thai sản ra máu, băng huyết, rong kinh, người nóng bứt rứt, buồn bực, mất ngủ. Còn dùng làm thuốc an thai.

Người hay nôn ói, tiêu lỏng, tiêu hoá kém không dùng được vị thuốc này.

A giao thành phẩm
A giao thành phẩm

Liều dùng A giao

Ngày dùng 6 – 12 g.

Có khi dùng sống, có khi sao với bột vỏ sò, hoặc bồ hoàng rồi mới dùng.

Bài thuốc kinh nghiệm

An thai

Bài thuốc an thai: A giao 8 g, Ngãi cứu 8 g, Hành trắng 8 g, cho 600 ml, sắc còn 200 ml, chia 3 – 4 lần uống trong ngày.

Kinh nguyệt kéo dài

Còn gọi là chứng rong kinh.

A giao với Bồ hoàng (theo phép bào chế), tán nhỏ, ngày uống 8 – 16 g, có thể uống với rượu.

Tiêu ra máu

Dùng A giao 10 g (để riêng), Hoàng liên 3 g, Can khương 2 g, Sinh địa 5 g, nước 600 ml sắc còn 200 ml. Nước thuốc còn nóng, thái A giao cho vào, chia 2 lần uống trong ngày.

Suy nhược thần kinh, mất ngủ

Hoàng liên A giao thang (Thương hàn luận): A giao 20 g (hòa tan), Hoàng liên 8g, Hoàng cầm 8 g, Bạch thược 8 g, sắc nước uống, gia thêm lòng đỏ trứng gà 2 cái, khuấy đều, chia 2 lần, uống nóng trong ngày.

Tóm lại, A giao có tác dụng bổ máu, an thai, trị rong kinh, tiêu ra máu,..

Những bài thuốc từ dược liệu A giao trị các bệnh hô hấp

Trị ho lâu ngày chưa khỏi

– Cách số 1: Theo Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển

  • Chuẩn bị: A giao (chưng cách thủy) và Hạnh nhân mỗi vị 12 gram; 16 gram Nhũ mễ; Mã đâu linh và Ngưu bàng tử mỗi vị 8 gram cùng với 4 gram Cam thảo.
  • Cách thực hiện: Đem một thang thuốc trên sắc để lấy nước dùng. Dùng thuốc khi thuốc còn ấm, nếu thuốc đã nguội nên hâm nóng lại trước khi sử dụng.

– Cách số 2: Theo Thánh Tế Tổng Lục

  • Chuẩn bị: 40 gram A giao (sao) và 80 gram Nhân sâm.
  • Cách thực hiện: Đem hai nguyên liệu trên tán thành bột mịn và bảo quản trong bao bì. Mỗi lần sử dụng 12 gram để uống cùng với nước sắc Thông bạch. Mỗi ngày chỉ dùng một lần duy nhất.

Trị suyễn do phong tà nhập Phế (Nhân Trai Trực Chỉ Phương)

  • Chuẩn bị: A giao, Ô mai và Tử tô với liều lượng bằng nhau.
  • Cách thực hiện: Đem toàn bộ nguyên liệu đã được chuẩn bị sao qua rồi tán thành bột mịn, sau đó sắc lấy nước dùng, có thể chia nhỏ thành nhiều lần uống trong ngày.

Trị khí suyễn, phế bị hư ở trẻ nhỏ

  • Chuẩn bị: A giao (sao) và Gạo nếp (sao) mỗi vị 40 gram; 20 gram Mã đâu linh (sấy khô); Cam thảo (nướng) và Thử niêm tử (sao thơm) mỗi vị 10 gram; 7 hột Hạnh nhân (tách bỏ vỏ và đầu nhọn).
  • Cách thực hiện: Mang toàn bộ nguyên liệu đã được chuẩn bị tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng 8 gram để sắc lấy nước uống. Dùng thuốc khi thuốc còn ấm và mỗi ngày chỉ dùng một lần duy nhất.

Trị ho ra máu, bệnh lao phổi

  • Chuẩn bị: A giao.
  • Cách thực hiện: Đem A giao tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng 20 – 30 gram để pha cùng với nước ấm hoặc sắc thành hồ để uống. Mỗi ngày sử dụng 2 – 3 lần.

LIÊN HỆ MUA SẢN PHẨM
Hotline0939714275
tiemthuocbacsaithanh

Thuocbacsaithanh

CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN:
– Ích mẫu: Thần dược cho phái nữ
– Đinh hương: Vị thuốc quý

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *