BÀI 10: TÁC DỤNG CHỮA BỆNH CỦA SA SÂM

Tìm hiểu chung về Sa Sâm

Sa sâm có 2 loại, tuy nhiên chúng đều có công dụng giống nhau. Sa sâm có công dụng: Chữa phế nóng ho khan, ho lâu ngày, lao phổi đờm có máu. Để biết thêm về cách phân biệt và những điểm giống- khác nhau giữa 2 loại dược liệu này, chúng ta hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau.

1. Mô tả và phân bố
Sa sâm là tên gọi chung của 2 loại dược liệu là Sa sâm bắc (tên khoa học: Glehnia littoralis F. Schmidt ex Miq. Họ Hoa tán (Apiaceae)) và Sa sâm nam (Tên khoa học: Launaea sarmentosa (Willd.) Alston – Prenanthes sarmentosa Willd, Họ: Cúc (Asteraceae)). Sự phân loại này là do sự phân bố tự nhiên của các loài cây Sa sâm.

1.1. Loài sa sâm Nam
Chỉ thấy phân bố ở vùng ven biển và các đảo lớn, từ Quảng Ninh, Hải Phòng vào đến Đồng Nai. Cây cũng phân bố ở vùng ven biển phía nam Trung Quốc (Đảo Hải Nam), Ấn Độ, Ai Cập và một số nơi ở châu Phi.
Toàn bộ phần rễ và gốc sẽ mọc lên chồi mới vào cuối mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm sau. Cây ưa sáng, chịu được mặn, thường mọc trên bãi cát ven biển, thành từng đám hoặc rải rác thành khóm riêng rẽ lẫn với một số loài cây thảo khác như muống biển, cỏ chông, dừa cạn, củ gấu biển… Cây ra hoa quả hàng năm; quả có túm lông thuận lợi cho việc phát tán nhờ gió.
1.2. Sa sâm Bắc
Có nguồn gốc ở vùng Đông Á, được trồng khá phổ biến ở Trung Quốc và Nhật Bản. Cây được nhập từ Trung Quốc vào Việt Nam từ đầu những năm 60. Cây trồng ở Trại cây thuốc Sa Pa (Viện Dược liệu) đã thích nghi và ra hoa kết quả; hạt già rơi xuống đất và nảy mầm một cách tự nhiên. Tuy nhiên, do chưa chú trọng nghiên cứu phát triển, nên gần đây cây đã bị mất giống.

Cây sa sâm

2. Bào chế và thu hoạch sa sâm
Thu hoạch vào mùa hè hoặc mùa thu, đào lấy rễ, cất bỏ thân cây và rễ con, rửa sạch, phơi hoặc sấy khô hoặc phơi đến se, nhúng vào nước sôi, bỏ lớp vỏ ngoài, phơi hoặc sấy khô. Khi dùng loại bỏ tạp chất và phần thân còn sót lại, ủ hơi mềm, cắt thành đoạn.

3. Thành phần hoá học sa sâm
Rễ sa sâm bắc chứa tinh dầu, acid triterpenic, alcaloid – carboline, phenylpropanoids, axit phenolic, polyacetylen và axit béo. Quả chứa phelopterin, dầu béo, acid, petroselinic. Quả tươi chứa imperatorin.
Rễ của sa sâm nam cho thấy chứa alkaloids, axit amin, carbohydrate, glycoside, tannin và steroid.

4. Tác dụng dược lý của sa sâm
Polysacarit từ sa sâm bắc thể hiện hành động chống ung thư mạnh mẽ thông qua việc ức chế sự di chuyển, tăng sinh và gây ra sự chết tế bào của tế bào ung thư phổi.

Những nghiên cứu về tác dụng dược lý của sa sâm bắc và sa sâm nam còn rất ít.

5. Công dụng và liều dùng
5.1. Sa sâm bắc
Sa sâm bắc có vị ngọt, hơi đắng, tính hơi lạnh, vào 2 kinh phế, vị, có tác dụng dưỡng âm, làm mát Phế, bổ Vị, giảm khô nóng, long đờm.
Công dụng: Sa sân được dùng chữa phế ho khan khô nóng, ho lâu ngày, lao phổi đờm có máu. Liều dùng: Ngày 12 – 20g, dưới dạng nước sắc, cao hoặc viên hoàn.

5.2. Sa sâm nam
Sa sâm nam có vị ngọt, nhạt, hơi đắng, tính mát, vào kinh phế, có tác dụng bổ, mát phổi, giảm ho, long đờm, lợi sữa, nhuận tràng, lợi tiểu.
Công dụng: Lá sa sâm nam được dùng làm rau ăn sống như rau xà lách hoặc nấu canh. Toàn cây để tươi được dùng làm thuốc lợi sữa cho người và trâu bò. Ngày 20 – 30g. Toàn cây hoặc lá, giã nát đắp chữa đau khớp phồng rộp do chạm phải con sứa khi tắm biển. Rễ cây phơi khô sao vàng chữa sốt, khô nóng phổi, ho khan, ho có đờm . Ngày 15 – 20g , sắc uống. Để nhuận tràng, lợi tiểu, có thể dùng rễ dạng sống, không phải sao.

sa sâm cây

Bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu sa sâm

1. Bài thuốc chữa lao phổi, giãn phế quản và viêm phế quản mãn tính
Chuẩn bị: Dùng ngọc trúc 12g, tang diệp 12g, thiên hoa 12g, sa sâm 20g, cam thảo 4g, biển đậu 12g.
Thực hiện: Đem các vị rửa sạch rồi đem sắc lấy nước uống.

2. Bài thuốc trị vàng da và thiếu máu
Chuẩn bị: Hồi hương 4g, sa sâm 12g, bột nghệ vàng 12g và nhục quế 4g.
Thực hiện: Đem các vị sắc uống, ngày dùng 1 thang.

sa sâm phiến

3. Bài thuốc trị chứng phế vị táo nhiệt sinh ra miệng khát, họng khô và ho khan có ít đờm
Chuẩn bị: Mạch môn, thiên hoa phấn, sa sâm, ngọc trúc và tang diệp mỗi thứ 12g, cam thảo 4g.
Thực hiện: Đem sắc lấy nước uống, dùng đều đặn ngày 1 thang.

4. Bài thuốc trị phổi yếu, mất tiếng và chứng hư nhược khí ngắn
Chuẩn bị: Hoàng kỳ 4g, tri mẫu 12g, ngưu bàng tử 12g, sa sâm 20g, sinh địa 20g, huyền sâm 12g và xuyên bối mẫu 6g.
Thực hiện: Dùng sắc nước uống.

5. Bài thuốc trị nóng sốt, mạch nhanh, hư lao, nóng sốt, khó thở
Chuẩn bị: Tía tô 10g, sa sâm 15g, chè mạn 2g, cửu lý hương sao 4g, gừng nướng 5 lát và 1 quả chanh non (thái lát).
Thực hiện: Đem sắc uống, ngày dùng 2 lần.

6. Bài thuốc trị tức ngực, ho có đờm và viêm phổi
Chuẩn bị: Sinh địa 20g, mạch đông 12g, sa sâm 16g với ngọc trúc 12g.
Thực hiện: Đem sắc uống.

7. Bài thuốc trị họng khô, sốt và miệng khát
Chuẩn bị: Rễ vú bò 20g, bạch truật nam 20g, hoài sơn 12g, cam thảo nam 12g, gừng 4g, sa sâm 20g, hà thủ ô 20g, rễ cà gai 20g, rễ cây lứt 12g, trần bì 8g.
Thực hiện: Dùng sắc uống, 2 lần/ ngày hoặc tán bột làm viên, mỗi lần dùng 20g/ 2 – 3 lần/ ngày.

8. Bài thuốc chữa bụng đầy, sán khí và ợ chua
Chuẩn bị: Sa sâm, mạch đông và đường quy mỗi thứ 12g, câu kỷ tử 24g, xuyên luyện tử 6g và sinh địa 20g.
Thực hiện: Đem sắc uống.

9. Bài thuốc sa sâm trị nóng sốt, khó thở, hư lao, thổ huyết, phổi yếu
Chuẩn bị: Dùng mạch môn và sa sâm, mỗi thứ 20g.
Thực hiện: Đem sắc uống.

10. Bài thuốc trị ho sốt sa sâm và với đường phèn
Chuẩn bị: Đường phèn 15g và sa sâm 25g.
Thực hiện: Lấy đường phèn, sa sâm bỏ vào nồi, thêm ít nước và đun lửa nhỏ trong 15 phút.

11.Bài thuốc chữa đau nhức răng trứng gà và sa sâm
Chuẩn bị: Dùng trứng gà 3 quả và sa sâm 60g.
Thực hiện: Nấu thành canh, ăn cho đến khi hết đau nhức.

12. Sa sâm chữa sản phụ ít sữa
Chuẩn bị: Thịt nạc 100g và sa sâm 12g.
Thực hiện: Đem hầm như và thêm ít muối vào ăn.

sa sam
sa sâm

Những điều cần lưu ý khi dùng sa sâm

Khi sử dụng bài thuốc từ dược liệu sa sâm, bạn cần chú ý những điều sau:
Thận trọng khi dùng cho người mắc hội chứng hư hàn,
Âm hư phổi táo và ho do hàn không nên dùng.
Có thể tương tác với lê lô, vì vậy không nên sử dụng đồng thời
Sa sâm gây đau tức vùng gan khi dùng cho bệnh nhân viêm gan C
Hiện nay có khá nhiều giống sa sâm khác nhau (bắc sa sâm và một số loại chưa được nghiên cứu). Vì vậy cần chú ý nguồn gốc thuốc để tránh rủi ro khi sử dụng.

Các thông tin về cây sa sâm trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Khi có ý định áp dụng bài thuốc từ dược liệu này, bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa. Tình trạng tự ý sử dụng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.

LIÊN HỆ MUA SẢN PHẨM:
0939714275
tiemthuocbacsaithanh

Thuocbacsaithanh

CÁC BÀI VIẾT LIÊN QUAN:
DƯỢC LIỆU TỪ THIÊN NHIÊN LÀ GÌ?
TỲ BÀ DIỆP LÀ GÌ?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *